Julian Ursyn Niemcewicz. Pamiętniki z lat 1807-1809

Julian Ursyn Niemcewicz

Pamiętniki z lat 1807-1809

172 strony formatu A5 (15 x 21,5 cm). Broszura klejona, oprawa miękka.

Klinika Języka, wyd. I, Szczęsne 2025

ISBN: 978-83-67044-54-7    

...w dzbanie jeziora drzemie chłód niebieski

i usta mówią to, co widzą oczy.

Światło szeleści, zmawiają się liście

na baśń, co lasem jak niedźwiedź się toczy...

(Tadeusz Nowak)

Historia nie musi być nudna. Historia może być (i jest) pasjonująca, jeśli tylko podać ją w odpowiedniej formie.

* * *

Ze wstępu Aleksandra Kraushara

Pamiętnik niniejszy, przez samego Niemcewicza uważany za zatracony, z chwilą, gdy autor jego, w roku 1831, zmuszonym był kraj opuścić na zawsze, odnalazłem między rękopisami Biblioteki Cesarskiej Publicznej w Petersburgu, gdzie, pod sygn.: Pols. Fol. Nr. 272 zarejestrowanym był jako pamiętnik bezimiennego autora, z czasów Księstwa Warszawskiego.

Autorstwo jego stało się niewątpliwym, z uwagi na charakter pisma manuskryptu i uczynioną w tymże wzmiankę o godności „sekretarza senatu”, jaką, w roku 1808 autor jego zaszczyconym został.

Bez takiej nawet wzmianki, sama osnowa pamiętników, ujawniająca szczegóły ważne, pierwszorzędnej doniosłości dziejowej, o jakich mogła była tylko wiedzieć osobistość bliżej wtajemniczona w arkana polityki ówczesnej zakulisowej i ustosunkowana z ludźmi stojącymi u steru rządów Księstwa, mogła już była nasunąć przygodnemu szperaczowi wniosek.

Słusznie też, w jednym miejscu rękopisu, czyni on uwagę, że „o dziejach przygód dzisiejszych dowie się chyba potomność z tych pamiętników, które, dziś, w ukryciu, bezstronni świadkowie dla przyszłych gotują pokoleń”.

Niewątpliwie, fragment obecnie odnaleziony musiał mieć początek zupełniejszy i koniec bardziej zaokrąglony. Pamiętnik Niemcewicza wydany w roku 1871 w Poznaniu przez J. I. Kraszewskiego, rozpoczyna się od kampanii austriackiej 1809 roku, do której przygotowaniami w roku poprzednim zajmuje się nasz pamiętnik. Początek rękopisu obejmuje opowiadanie wjazdu Fryderyka Augusta do Warszawy w roku 1807, w listopadzie.

Musiały zatem istnieć i, prawdopodobnie istnieją gdzieś jeszcze w ukryciu, zeszyty, z relacją wydarzeń wcześniejszych.

W takim wszelako stanie, w jakim rękopis Niemcewicza z owych czasów szczęśliwie się odnalazł, stanowi on, sam z siebie, nieoceniony do historii Księstwa Warszawskiego materiał źródłowy. Stan ekonomiczny kraju, jego nędza i wyczerpanie, jego musowa uległość arbitralnej woli Napoleona, którego Niemcewicz, mimo bezgranicznej, dla bohatera żywionej, czci, bynajmniej nie oszczędza i którego, tendencyjnie, Cezarem żarem nazywa, obraz wyniszczenia kraju, uwydatniony w nieznanych dotąd memoriałach Rady Stanu do króla Saskiego i ministra Łuszczewskiego do Rady Stanu (r. 1808), charakterystyka osób: Napoleona, króla Saskiego, jego żony i córki, marszałka Davout, senatora Wybickiego, Adama ks. Czartoryskiego, wielu dygnitarzy wybitniejszych i wielu szczegółów zakulisowych pierwszorzędnej doniosłości historycznej (że wspomnimy tu np. wynurzenia ks. Czartoryskiego przed Niemcewiczem o stosunkach z Cesarzem Aleksandrem), znalazły w pamiętniku niezwykle jaskrawe oświetlenie, znamionujące w autorze bystrego obserwatora i świetnego opowiadacza.

Informacje o bezpieczeństwie produktu Informacje o producencie