Pod osłoną gór. Dzieje Rusi Karpackiej i Karpatorusinów

  • 60.00 zł

Paul Robert Magocsi

Pod osłoną gór. Dzieje Rusi Karpackiej i Karpatorusinów

540 stron formatu B5 (16,5 x 24,5 cm) plus 48 stron wkładki ze 130 zdjęciami archiwalnymi, 34 mapki, oprawa twarda. Wydawnictwo Libra.pl, wydanie I, Rzeszów 2022

ISBN: 978-83-66699-33-5

 

 

Paul Robert Magocsi

Pod osłoną gór. Dzieje Rusi Karpackiej i Karpatorusinów

540 stron formatu B5 (16,5 x 24,5 cm) plus 48 stron wkładki ze 130 zdjęciami archiwalnymi, 34 mapki, oprawa twarda. Wydawnictwo Libra.pl, wydanie I, Rzeszów 2022

ISBN: 978-83-66699-33-5

 

Ilustrowana historia Rusinów Karpackich. Książka prezentuje główne wiadomości na temat historii Rusinów Karpackich z uwzględnieniem całego obszaru zamieszkanego przez ten etnos. Książka jest bogato ilustrowana, zawiera mapy wraz z ich omówieniem. Autor, o olbrzymim dorobku naukowym, stawia śmiałą tezę o istnieniu czwartej narodowości wschodniosłowiańskiej. Karpatorusini nigdy nie mieli własnego państwa, lecz od wieków zamieszkiwali ziemie zwane Rusią Karpacką, które dziś leżą w granicach Polski, Słowacji, Ukrainy i Rumunii. Rozsiana po całym świecie diaspora karpatorusińska obecna jest głównie na Węgrzech,  w Serbii, Czechach, Chorwacji, Stanach Zjednoczonych i Kanadzie.

Z przedmowy Autora do wydania polskiego

Jakie sensy kryją się w tym tytule? Lepsze byłoby może sformułowanie: „żadnych przyjaciół prócz gór”, jednak zostało ono już wykorzystane w książce o Kurdach – innym górskim narodzie, który w ostatnich dziesięcioleciach porównywano do Karpatorusinów. Te górskie narody łączy to, że nigdy nie miały własnego państwa, zaś te państwa, w których przyszło im żyć, wywierały zwykle negatywny wpływ na karpatorusińską czy kurdyjską społeczność i kulturę. W przypadku Karpatorusinów presja asymilacyjna trwająca od XIX w. stopniowo wypychała ich z nizin i pogórza z powrotem w stronę gór, a z terenów leżących po ich północnej stronie zostali w XX w. usunięci siłą. Zatem w najlepszym razie wyłącznie góry były dla nich osłoną i schronieniem. Podtytuł wskazuje na dwa istotne elementy: kraj i naród. W kolejnych rozdziałach wykażemy, że w Europie istnieje historyczne terytorium zwane Rusią Karpacką. Nazwa i wiążące się z nią pojęcie są znane niektórym mieszkańcom tej krainy, choć nie znajdziemy jej ani na dawnych, ani na współczesnych mapach. Ziemię tę zamieszkiwali głównie – choć nie wyłącznie – Karpatorusini. Z drugiej strony, byli i są Karpatorusini żyjący – dawniej i dziś – poza terytorium Rusi Karpackiej. Mieszkają w sąsiadujących z nią krajach, na przykład w Serbii, czy też w bardzo odległych, takich jak Stany Zjednoczone i Kanada. Tematem tej książki jest zatem Ruś Karpacka (ziemia), a także Karpatorusini (naród) rozproszeni w różnych zakątkach świata. [...]  

Pod osłoną gór przypomina nieco podręcznik akademicki. Trzydzieści rozdziałów układa się w zasadzie w porządek chronologiczny, śledząc wydarzenia i procesy historyczne od czasów prehistorycznych do współczesności. Starałem się zachować równowagę między problematyką polityczną, społeczno-gospodarczą i kulturalną (zwłaszcza religijną). [...] Wiele rozdziałów rozpoczyna się od umieszczenia Rusi Karpackiej w szerszym kontekście krajów sprawujących rządy na jej terytorium oraz Europy jako całości. Dlatego Czytelnik będzie mógł się zapoznać z niektórymi aspektami historii Węgier, Polski, Monarchii Habsburgów, Czechosłowacji i Związku Sowieckiego.

Spis treści

Karpatorusini i Ruś Karpacka
Ruś Karpacka w czasach prehistorycznych
Słowianie oraz ich przybycie w Karpaty
Kształtowanie się państwowości w Europie Środkowej
Ruś Karpacka do początku XVI stulecia
Reformacja, kontrreformacja i Ruś Karpacka
Odrodzenie Monarchii Habsburgów na Rusi Karpackiej
Reformy Habsburgów oraz ich wpływ na Karpatorusinów
Ruś Karpacka w Austro-Węgrzech (1868-1914)
Diaspory karpatorusińskie przed I wojną światową
Ruś Karpacka podczas I wojny światowej (1914-1918)
Kres danego i narodziny nowego ładu (1918-1919)
Ruś Podkarpacka w Czechosłowacji międzywojennej (1919-1938)
Preszowszczyzna w Słowacji międzywojennej (1919-1938)
Łemkowszczyzna w dwudziestoleciu międzywojennym w Polsce (1918-1939)
Diaspory karpatorusińskie w okresie międzywojennym (1918-1939)
Inne narody na Rusi Podkarpackiej w dwudziestoleciu międzywojennym
Autonomiczna Ruś Podkarpacka i Karpato-Ukraina (1938-1939)
Ruś Karpacka podczas II wojny światowej (1939-1944)
Ruś Karpacka w okresie przejściowym (1944-1945)
Ruś Podkarpacka/Zakarpacie w Związku Sowieckim (1945-1991)
Preszowszczyzna w powojennej, komunistycznej Czechosłowacji (1945-1989)
Łemkowszczyzna i Łemkowie w PRL (1945-1989)
Dawne i nowe diaspory karpatorusińskie (1945-1989)
Rewolucje 1989 roku
Postkomunistyczne Zakarpacie - Ukraina
Postkomunistyczna Preszowszczyzna i Łemkowszczyzna - Słowacja i Polska
Inne społeczności karpatorusińskie po rewolucjach 1989 roku
Ruś karpacka - kraina istniejąca czy wyimaginowana?